10. Sınıf Fizik – Basit Elektrik Devreleri ve Elektrik Akımı
Bu bölümde elektrik devrelerinin temel yapısı ve elektrik akımı kavramı detaylı şekilde incelenecektir.
Basit Elektrik Devreleri
Basit elektrik devresi, elektrik enerjisinin alıcılara aktarılmasını sağlayan en temel sistemdir. Bir devrenin çalışabilmesi için kapalı olması gerekir.
Basit bir elektrik devresinin elemanları:
- Üreteç (Pil): Elektrik enerjisi sağlar.
- İletken Kablo: Akımın devrede dolaşmasını sağlar.
- Anahtar: Devreyi açıp kapatır.
- Alıcı (Ampul, direnç): Elektrik enerjisini farklı enerji türlerine dönüştürür.
Devre anahtarı kapalı olduğunda akım geçer ve ampul yanar. Anahtar açık olduğunda ise devre tamamlanmadığı için akım geçmez.
Devre Türleri:
- Açık Devre: Akım geçmez.
- Kapalı Devre: Akım geçer.
- Kısa Devre: Alıcı devre dışı kalır, tehlikelidir.
Devreler çizilirken evrensel devre sembolleri kullanılır. Bu semboller tüm dünyada aynıdır.
Elektrik Akımı
Elektrik akımı, iletken bir telden birim zamanda geçen yük miktarıdır. Elektrik yüklerinin düzenli hareketi sonucu oluşur.
Elektrik Akımı Formülü:
I = Q / t
- I → Elektrik akımı (Amper)
- Q → Elektrik yükü (Coulomb)
- t → Zaman (saniye)
Akımın yönü, üretecin artı kutbundan eksi kutbuna doğru kabul edilir.
Elektrik akımı ampermetre ile ölçülür. Ampermetre devreye mutlaka seri bağlanmalıdır.
Elektrik akımını etkileyen faktörler:
- Gerilim
- Direnç
- İletkenin cinsi
- İletkenin uzunluğu ve kesiti
Gerilim arttıkça akım artar, direnç arttıkça akım azalır. Bu ilişki Ohm Yasası ile açıklanır.
Özet
Basit elektrik devreleri ve elektrik akımı, günlük hayatta kullanılan tüm elektrikli aletlerin temelini oluşturur. Bu konuların iyi anlaşılması, ilerleyen üniteler için oldukça önemlidir.
🔗 Kalıcı Bağlantı
10-sinif-fizik-basit-elektrik-devreleri-elektrik-akimi