11. Sınıf Fizik Kuvvet ve Hareket Konu Anlatımı (Detaylı) 11. sınıf fizik dersinin en önemli ünitelerinden biri olan Kuvvet ve Hareket, hareketin nedenlerini, cisimlerin nasıl hızlandığını ve kuvvetlerin etkilerini inceler.
11. Sınıf Fizik Kuvvet ve Hareket Konu Anlatımı (Detaylı)
11. sınıf fizik dersinin en önemli ünitelerinden biri olan Kuvvet ve Hareket, hareketin nedenlerini, cisimlerin nasıl hızlandığını ve kuvvetlerin etkilerini inceler. Bu konu TYT ve AYT fizik sorularında sıkça karşımıza çıkar.
📚 İçindekiler
- Vektörel ve Skaler Büyüklükler
- Hareket ve Temel Kavramlar
- Newton’un Hareket Yasaları
- Sürtünme Kuvveti
1. Vektörel ve Skaler Büyüklükler
Fizikte ölçülen büyüklükler skaler ve vektörel olmak üzere ikiye ayrılır.
Skaler Büyüklükler
Yalnızca büyüklüğü olan, yön bilgisi içermeyen fiziksel niceliklerdir.
- Kütle
- Zaman
- Sıcaklık
- Enerji
Vektörel Büyüklükler
Hem büyüklük hem de yön bilgisi içeren fiziksel niceliklerdir.
- Kuvvet
- Hız
- İvme
- Yer değiştirme
Vektörler genellikle ok (→) ile gösterilir ve yönleri önemlidir.
2. Hareket ve Temel Kavramlar
Hareket Nedir?
Bir cismin seçilen bir referans noktasına göre konumunun zamanla değişmesine hareket denir.
Konum
Cismin belirlenen referans noktasına göre bulunduğu yerdir.
Yer Değiştirme
Cismin başlangıç ve bitiş konumları arasındaki en kısa vektörel mesafedir.
Alınan Yol
Cismin hareket boyunca kat ettiği toplam mesafedir ve skalerdir.
Hız
Birim zamanda alınan yol olarak tanımlanır.
Ortalama hız formülü:
v = alınan yol / geçen zaman
3. Newton’un Hareket Yasaları
Newton’un 1. Yasası (Eylemsizlik Yasası)
Bir cisme etki eden net kuvvet sıfırsa, cisim duruyorsa durmaya, hareket ediyorsa sabit hızla hareketine devam eder.
Newton’un 2. Yasası
Bir cisme etki eden net kuvvet, cismin kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir.
Formül:
F = m · a
- F: Kuvvet (Newton)
- m: Kütle (kg)
- a: İvme (m/s²)
Newton’un 3. Yasası (Etki-Tepki)
Her etkiye karşılık eşit büyüklükte ve zıt yönde bir tepki kuvveti vardır.
4. Sürtünme Kuvveti
Sürtünme kuvveti, hareket eden ya da hareket etmeye çalışan cisme zıt yönde etki eder.
Sürtünme Kuvvetinin Özellikleri
- Hareket yönüne zıttır
- Yüzeyin pürüzlülüğüne bağlıdır
- Hareketi zorlaştırır
Sürtünme Türleri
- Statik (durgun) sürtünme
- Kinetik (hareketli) sürtünme
📌 Özet
Kuvvet ve hareket konusu, fiziğin temelini oluşturur. Vektör kavramları, hareket tanımları ve Newton yasaları iyi öğrenildiğinde hem TYT hem AYT soruları rahatlıkla çözülür.