9. SINIF BİYOLOJİ: TEMEL BİLEŞENLER YAZILI PROVASI 3 (2025-2026)

 

🧪 9. SINIF BİYOLOJİ: TEMEL BİLEŞENLER YAZILI PROVASI (30 SORU)

1. Dönem 2. Yazılı için kapsamlı, 30 adet seçme soru.

1. Aşağıdakilerden hangisi suyun canlılar için temel hayati görevlerinden biri **değildir**?

A) Metabolik tepkimelerde çözücü olarak görev alma B) Hidroliz tepkimelerinde harcanarak sindirimi sağlama C) Vücut sıcaklığını dengeleme (yüksek öz ısı sayesinde) D) Enzimlerin çalışması için uygun ortamı (en az %15 su) sağlama E) Birincil enerji kaynağı olarak kullanılarak ATP üretme

2. Suyun yüzey gerilimi ve kılcallık gibi özelliklerinin temelinde yatan, su moleküllerinin birbirine çekim kuvveti ne ad verilir?

A) Adezyon B) Kılcallık C) Kohezyon D) Difüzyon E) Hidroliz

3. Canlıların temel bileşenlerinden olan mineraller ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Canlı hücreler tarafından büyük moleküllere dönüştürülerek depolanır. B) Sindirime uğramadan doğrudan hücre zarından geçemezler. C) Vücut dışında sentezlenerek alınmak zorundadırlar. D) Metabolik tepkimelerde birinci derecede enerji kaynağıdır. E) Tüm çeşitleri sadece yapıya katılır, düzenleyici görevleri yoktur.

4. Tiroit hormonlarının (tiroksin) yapısına katılan ve eksikliğinde guatr hastalığına yol açan mineral hangisidir?

A) Kalsiyum B) İyot C) Potasyum D) Fosfor E) Demir

5. Sulu çözeltilerine H⁺ iyonu (hidrojen iyonu) verebilen maddelere ne ad verilir?

A) Tuz B) Baz C) Tampon D) Asit E) Nötr

6. pH ölçeğinde, pH'ın 7'den 6'ya düşmesi, çözeltinin asitlik derecesi ve H⁺ iyonu derişimi için ne ifade eder?

A) Asitlik 1 birim artar, H⁺ derişimi 10 kat azalır. B) Asitlik 1 birim azalır, H⁺ derişimi 10 kat artar. C) Asitlik 1 birim artar, H⁺ derişimi 10 kat artar. D) Asitlik değişmez, H⁺ derişimi 10 kat azalır. E) Asitlik 1 birim azalır, H⁺ derişimi 10 kat azalır.

7. Kan pH'ının kararlı tutulmasında önemli rol oynayan ve vücuttaki asit-baz değişimlerine karşı koyan madde sistemi nedir?

A) Enzimler B) Tampon çözeltiler C) Hormonlar D) Nötral yağlar E) Disakkaritler

8. Aşağıdaki monosakkaritlerden hangisi insan kanında "kan şekeri" olarak da bilinir ve temel enerji kaynağımızdır?

A) Fruktoz B) Galaktoz C) Riboz D) Deoksiriboz E) Glikoz

9. İki glikoz molekülünün dehidrasyon sentezi sonucu oluşturduğu disakkarit ve oluşan bağ türü hangisidir?

A) Laktoz, Peptit bağı B) Maltoz, Glikozit bağı C) Sükroz, Ester bağı D) Laktoz, Glikozit bağı E) Nişasta, Peptit bağı

10. Hayvanlarda glikozun depo formu olan Glikojen ve bitkilerde glikozun depo formu olan Nişasta molekülleri için aşağıdakilerden hangisi ortaktır?

A) Hücre çeperinin yapısına katılmaları B) Temel yapı birimlerinin riboz olması C) Yapılarında azot atomu bulundurmaları D) Sentezleri sırasında su açığa çıkması E) İnsan sindirim sistemi tarafından parçalanamamaları

11. Selüloz, canlılar için hangi temel role sahiptir?

A) Hayvanlarda kısa süreli enerji depolamak B) Bitkilerde hücre çeperinin ana yapısını oluşturmak C) Böceklerin dış iskeletini oluşturmak D) DNA ve RNA'nın yapısına katılmak E) Enzimlerin çalışmasını düzenlemek

12. Yapısında azot bulunan ve böceklerin dış iskeletini oluşturan, aynı zamanda tıbbi alanda yara bandı yapımında kullanılan polisakkarit hangisidir?

A) Glikojen B) Nişasta C) Selüloz D) Kitin E) Sükroz

13. Büyük bir organik molekülün (Polisakkarit, Protein, Yağ) su kullanılarak yapı birimlerine ayrılması tepkimesine ne ad verilir?

A) Dehidrasyon B) Oksidasyon C) Hidroliz D) Fosforilasyon E) Denatürasyon

14. Canlılar, solunum yoluyla enerji elde etmede ilk sırada Karbonhidratları kullanmayı tercih ederler. Bu durumun temel nedeni nedir?

A) Yağlardan daha fazla enerji vermeleri B) Sindirimlerinin ve yıkımlarının daha kolay olması C) Yapılarının çok karmaşık olması D) Hücre zarının yapısına katılmaları E) Sadece bitkisel kaynaklı olmaları

15. Bir nötral yağ (trigliserit) molekülünün sentezi sırasında oluşan bağ sayısı ve harcanan su molekülü sayısı arasındaki ilişki nasıldır?

A) Oluşan bağ sayısı, harcanan su sayısından 1 fazladır. B) Oluşan bağ sayısı, harcanan su sayısına eşittir. C) Harcanan su sayısı, oluşan yağ asidi sayısına eşittir. D) Oluşan bağ sayısı 1, harcanan su sayısı 3'tür. E) Harcanan su sayısı, gliserol sayısına eşittir.

16. Bir yağ asidinin karbon zincirinde çift bağ bulunması ve oda sıcaklığında sıvı halde olması, bu yağ asidi için aşağıdaki özelliklerden hangisini tanımlar?

A) Doymuş yağ asidi, hayvansaldır. B) Doymamış yağ asidi, bitkiseldır. C) Fosfolipit yapısında bir moleküldür. D) Steroit yapısında bir moleküldür. E) Sadece hidrojen atomlarından oluşur.

17. Hücre zarının yapısını oluşturan fosfolipitler için aşağıdakilerden hangisi **yanlıştır**?

A) Baş kısmı hidrofilik (suyu seven) özelliktedir. B) Kuyruk kısmı hidrofobik (suyu sevmeyen) özelliktedir. C) Yapılarında sadece iki yağ asidi bulunur. D) Enerji kaynağı olarak kullanılırlar. E) Yapısında fosfat grubu bulunur.

18. Göçmen kuşların ve çöl hayvanlarının yağ depolamasının temel avantajı nedir?

A) Karbonhidratlara göre daha hafif olmaları. B) Hidrolizleri sonucu bol miktarda metabolik su açığa çıkması. C) Bütün hormonların yapısına katılmaları. D) Sadece yapısal görev almaları. E) En kolay sindirilebilen moleküller olmaları.

19. Steroitler grubunda yer alan kolesterol, D vitamini ve eşey hormonlarının temel işlevi nedir?

A) Vücuda ısı yalıtımı sağlamak B) Hücre zarı ve düzenleyici (hormonal) görevlerde bulunmak C) Sindirim enzimlerinin yapısına katılmak D) DNA'nın yapısına katılmak E) Kasların kasılmasını sağlamak

20. Nötral yağların yapısında gliserol ile yağ asitleri arasında kurulan bağın adı nedir?

A) Peptit bağı B) Glikozit bağı C) Ester bağı D) Hidrojen bağı E) Fosfodiester bağı

21. Doğada bulunan 20 çeşit amino asitin birbirinden farklı olmasını sağlayan ve proteinlerin çeşitliliğini belirleyen kısım hangisidir?

A) Amino grubu B) Karboksil grubu C) Peptit bağı D) Radikal (Değişken) grup E) Merkezi karbon atomu

22. Canlılar, organik besinleri enerji kaynağı olarak kullanırken, proteinleri hangi sırayla kullanır?

A) Karbonhidrat, Protein, Yağ B) Protein, Yağ, Karbonhidrat C) Yağ, Karbonhidrat, Protein D) Karbonhidrat, Yağ, Protein E) Yağ, Protein, Karbonhidrat

23. İnsan vücudunda Oksijen ve Karbondioksitin taşınmasında görev alan ve demir minerali içeren protein molekülü hangisidir?

A) Aktin B) Kolajen C) Hemoglobin D) Antikor E) İnsülin

24. İki amino asit arasında dehidrasyon tepkimesi sonucu kurulan ve protein sentezini sağlayan kimyasal bağ nedir?

A) Glikozit bağı B) Ester bağı C) Peptit bağı D) Fosfodiester bağı E) İyonik bağ

25. Denatürasyona uğrayan (üç boyutlu yapısı bozulan) bir proteinin, uygun koşullar sağlandığında tekrar eski doğal yapısını kazanmasına ne ad verilir?

A) Hidroliz B) Koagülasyon C) Dehidrasyon D) Renatürasyon E) Oksidasyon

26. Enzimlerin kimyasal tepkimeleri hızlandırmasının (katalizlemesinin) temel mekanizması nedir?

A) Tepkimeye giren substrat miktarını artırmak B) Tepkime için gerekli aktivasyon enerjisini düşürmek C) Tepkime sonucu oluşan ürün miktarını artırmak D) Tepkimenin yönünü değiştirmek E) Sadece hücre dışında çalışmasını sağlamak

27. Bileşik (holoenzim) enzimlerde, protein yapılı kısmı (asıl işlevi yapan) ve yardımcı kısım (koenzim ya da kofaktör) sırasıyla hangi adları alır?

A) Substrat, Aktif bölge B) Apoenzim, Yardımcı kısım C) Holoenzim, Apoenzim D) Koenzim, Kofaktör E) Aktif bölge, Kofaktör

28. Bir enzimin çalışmaya başlaması için ortamdaki su miktarının en az **%15** olması gerekir. Bu durum, suyun enzimler için hangi rolünü vurgular?

A) Enerji kaynağı olarak kullanılması B) Düzenleyici (koenzim) olarak görev alması C) Enzimin üç boyutlu yapısının korunmasına yardımcı olması ve aktivitesini sağlaması D) Enzimi denatürasyondan koruması E) Sadece sıcaklığı artırması

29. Her enzimin yalnızca belirli bir maddeye etki etmesi ("anahtar-kilit uyumu") enzimlerin hangi temel özelliğini açıklar?

A) Tekrar tekrar kullanılabilme B) Çift yönlü çalışabilme C) Yüksek sıcaklıkta denatürasyona uğrama D) Substrata özgüllük E) Aktivasyon enerjisini düşürme

30. Vitaminlerin genel özellikleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi **yanlıştır**?

A) Enerji vermezler, düzenleyici olarak görev yaparlar. B) Genellikle enzimlerin yardımcı kısmı (koenzim) olarak kullanılırlar. C) Yağda ve suda çözünenler olmak üzere iki gruba ayrılırlar. D) Hücre zarından doğrudan geçemezler, sindirilmeleri gerekir. E) Eksikliklerinde metabolik rahatsızlıklar görülür.

Tebrikler! Sınavı tamamladın.
Toplam Doğru Sayın: 0 / 30

Yanlış cevapladığın sorular kırmızı, doğrular yeşil ile işaretlenmiştir.